Science, Astrophysics and Astronomy

            အလွန်အလွန်ပေါ့ပါးတဲ့အမှုန်တိမ်တိုက်တွေဟာ လည်ပတ်နေတဲ့တွင်းနက်တစ်ဝိုက်နားမှာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ အခုဆိုရင်တော့ အန်စတာဒန်တက္ကသိုလ်နဲ့ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒပညာရှင် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က တွင်းနက်စုံတွဲတွေကနေ ထုတ်လွှတ်လိုက်တဲ့ ဒြပ်ဆွဲလှိုင်းတွေပေါ်မှာ ဒီတိမ်တိုက်တွေရဲ့ ဝိသေဿလက္ခဏာတချို့ ခြေရာအဖြစ် ကျန်ရစ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ပြသခဲ့ပါတယ်။           များသောအားဖြင့် တွင်းနက်တွေဟာ သူတို့အနားတစ်ဝိုက်က ဒြပ်သားတွေနဲ့ စွမ်းအင်တွေကို စုပ်ယူတယ်လို့သာ သိကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် သူတို့ဟာ "superradiance" လို့ခေါ်တဲ့ ဖြစ်စဉ်အားဖြင့် သူတို့ရဲ့ဒြပ်ထုတချို့ကို ပြန်ထုတ်ပေးနိုင်တာလဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်ဖြစ်တာမှန်ပေမယ့် သဘာဝကြီးမှာ ဒြပ်ထုအလွန်နိမ့်တဲ့ အမှုန်တွေရှိမှသာ အကျိုးအာနိသင်ဖြစ်တယ်လို့ စံပုံစံအလွန်က သီအိုရီတွေက ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ အိုင်းယွန်းဖြစ်ဒြပ်ဆွဲအက်တမ်များ           Superradiance ဖြစ်စဉ်နဲ့ တွင်းနက်တစ်ခုက ဒြပ်ထုတချို့ဆွဲထုတ်ခံလိုက်ရတဲ့ အခါ တွင်းနက်...

          1ES 1927+654 လို့ခေါ်တဲ့ ဂလက်စီတစ်ခုမှာ ထူးဆန်းတဲ့ တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ဒီဂလက်စီဗဟိုချက်မှာရှိတဲ့ ဧရာမတွင်းနက်ကြီးမှာ ဧရာမအပြောင်းအလဲကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ လအနည်းငယ်ကျော်လောက် ကြာအောင် အစကတည်းက တောက်ပပါတယ်ဆိုတဲ့ ဝတ္ထုကြီးဟာ (ဒီလိုအလွန်တောက်ပ တဲ့ ဝတ္ထုတွေဟာ active galatic nuclei (AGN) လို့ခေါ်တဲ့ တွင်းနက်အမျိုးအစားထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်) ရုတ်တရက် ထပ်မံတောက်ပလာခဲ့ပါတယ်။ သာမန်အလင်းမှာ မြင်ရတာထက် အဆ ၁၀၀ လောက်ပိုပြီးတောက်ပလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။             အခုဆိုရင်တော့ နိုင်ငံတကာက နက္ခတ္တရူပဗေဒပညာရှင်တွေဟာ ဒီလိုပြောင်းလဲရခြင်းရဲ့ အကြောင်းအရင်းကို ရှာတွေနိုင်ခဲ့ပြီလို့ ထင်ရပါတယ်။ တွင်းနက်ကို ရစ်ပတ်ချည်နှောင်နေတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းမျဉ်းတွေဟာ အပေါ်အောက်ပြောင်းပြန်လှန်သွားပုံရပါတယ်။ ဒါက ဝတ္ထုရဲ့ဂုဏ်သတ္တိမှာ လျင်မြန်တဲ့ခဏတာပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ ဒါက ကမ္ဘာပေါ်က သံလိုက်အိမ်မြှောင်တွေဟာ မြောက်ဘက်ကိုပြရမယ့်အစား ရုတ်တရက် တောင်ဘက်ကို ညွှန်ပြလိုက်သလိုမျိုးနဲ့...

          ကြယ်ဘီလူးကြီးတွေ ဝင်တိုက်တဲ့အခါ ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာကို အတိအကျခန့်မှန်း နိုင်ဖို့ဟာ လွယ်ကူတဲ့ကိစ္စတစ်ခုမဟုတ်ပါ။ သို့ပေမယ့် DEMOBLACK ဦးဆောင်ပြုလုပ်တဲ့ hydrodynamical simulation ကတော့ ဖြစ်နိုင်ခြေအမြောက်အများကို ဖော်ပြပေးနေပါ တယ်။ ဒီထဲမှာတော့ ကြယ်ဘီလူးတွေ တစ်ခုခုနဲ့တစ်ခု နီးနီးကပ်ကပ် တည်ရှိနေကြတဲ့ ကြယ်မွေးဖွားရာဒေသတွေထဲမှာ ဧရာမတွင်းနက်တွေ တည်ဆောက်ခြင်းလဲ ပါဝင်ပါ တယ်။           နက္ခတ္တရူပဗေဒပညာရှင် Machela Mapelli က ကွန်ပျူတာသရုပ်ပြမှုအသစ်တစ်ခု နဲ့ ဒီကနေခန့်မှန်းဖော်ပြချက်တွေကို ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ဖော်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ Mapelli ရဲ့ မော်ဒယ်က ဒြပ်ဆွဲလှိုင်းနက္ခတ္တဗေဒနယ်ပယ်ထဲက အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်း တစ်ခုအတွက် အဖြေကို ထင်မြင်ချက်ပေးထားပါတယ်။ ဒီမေးခွန်းကတော့ ဝေးကွာတဲ့ အရပ်ဒေသအသီးသီးက တွင်းနက်နှစ်ခုဟာ GW190521 ကို ဘယ်လိုထုတ်ပေးနိုင်သလဲ ဆိုတာပါပဲ။ GW190521 ဆိုတာကတော့ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တုန်းက LIGO နဲ့ Virgo တို့ ထောက် လှမ်းတွေ့ရှိခဲ့တဲ့ စွမ်းအားမြင့်ဒြပ်ဆွဲလှိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။     ...