Science, Astrophysics and Astronomy

            မနေ့ညကတော့ တကယ့်ကို အံ့အားသင့်ဖွယ် ညတစ်ညဖြစ်ခဲ့တာပါပဲ။ ဂျူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းမှာ သမ္မတဂျိူးဘိုင်ဒန်က ဝပ်ဘ်ရဲ့ ပထမဆုံး ပုံရိပ်ဖြစ်တဲ့ Deep Field Image ကို ပြသခဲ့ပြီးနောက်မှာတော့ ဂျူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် ၉ နာရီမှာ နောက်ဆက်တွဲပုံရိပ်လေးခုကို ဆက်လက်ပြသခဲ့ပါတယ်။ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ ပုံရိပ် လေးခုစလုံးဟာ အံ့အားသင့်ဖွယ် ပြတ်သားထင်ရှားတဲ့ ပုံရိပ်တွေဖြစ်ခဲ့ပြီး နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရပ်ဟာ နောက်ထပ်တစ်ဆင့်ကို တက်လှမ်းသွားခဲ့ပြီဆိုတာ ထင်ထင်ရှားရှား ပြသနေ ခဲ့ပါတယ်။ ဒီပုံလေးခုထဲမှာ ကျွန်တော်စိတ်ဝင်စားဆုံးကတော့ exoplanet data ပဲ ဖြစ်ပါ တယ်။ ဒါ့ကြောင့်မလို့ ဒီနေ့မှာတော့ အခုရရှိခဲ့တဲ့ exoplanet data အသစ်ကနေပြီးတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေကို ဘာအချက်အလက်အသစ်တွေ ပြောပြနိုင်သလဲဆိုတာကို တင်ပြ သွားပါမယ်။           ဂျိမ်းစ်ဝပ်တယ်လီစကုပ်ရဲ့ အဓိကပန်းတိုင်နှစ်ခုထဲမှာ ကမ္ဘာ့ပြင်ပဂြိုဟ် (exoplanet) တွေကို လေ့လာဖို့ကလဲ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ့်ရည်မှန်းချက် အစစ်ကတော့ သက်ရှိရှင်သန်နိုင်မယ့် ကမ္ဘာမဟုတ်တဲ့ တ...

            ဂျိမ်းစ်ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ် စလွှတ်ကတည်းက ကျွန်တော်တို့ သူနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းတွေကို အဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြတာ အခုဆိုရင် သူ့ရဲ့သိပ္ပံပန်းတိုင်တွေကို ဆောင်ရွက်နိုင်တော့မယ့် ပထမဆုံး ဓာတ်ပုံကို ပြသနိုင်ခဲ့တဲ့အထိပါပဲ။ နိုင်ငံတကာ မှာသာမကဘဲ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာလဲ ဒီဓာတ်ပုံအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး လူထုရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှု ရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။           ပထမဆုံးအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဒီဓာတ်ပုံကို ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ ဂျိမ်းစ်ဝပ်စ်တယ်လီစကုပ် ကြီးအကြောင်း အကျဉ်းချုပ်ကို ဖော်ပြချင်ပါတယ်။ နောက်ပြီးရင်တော့ ဒီဓာတ်ပုံက ဘာတွေပြောပြနေတာလဲ။ နောက်ပိုင်းမှာကော ဂျိမ်းစ်ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်က ဘာတွေ လုပ်ဆောင်သွားဖို့ ရှိသလဲ စတာတွေကို ဆက်ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။ စွမ်းဆောင်ရည်အမြင့်ဆုံး အနီအောက်ရောင်ခြည် တယ်လီစကုပ်           စကြဝဠာကြီးကို လေ့လာတဲ့နေရာမှာ တယ်လီစကုပ်တွေရဲ့ ပါဝင်မှုဟာ အဓိက ကျပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးမှာ ကျွန်တော်တို့ လေ့လာနိုင် တာဟာ အလင်းတစ်ခုသာ...

            သိပ်မကြာခင်မှာပဲ ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်ရဲ့အောင်ပွဲနေ့ရက်တွေကို ရောက်လာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်ရဲ့ အဓိကစွမ်းရည်ထဲမှာ အနီအောက်ရောင်ခြည် ကဏ္ဍကလဲ တစ်ခုအပါအဝင်ပါပဲ။ ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်ရဲ့ ပင်မသိပ္ပံတိုင်းတာရေး ကိရိယာလေးခုထဲက တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်တဲ့ Near-infrared Imager and Slitless Spectrograph instrument (NIRISS) ဟာ လွှတ်တင်ပြီးနောက် ပြင်ဆင်သင့်တာအားလုံးကို ပြင်ဆင်ပြီး ဖြစ်လို့ သူ့ရဲ့သိပ္ပံဆိုင်ရာ မစ်ရှင်အတွက် အဆင့်သင့်ဖြစ်နေပြီလို့ သိရပါတယ်။           သိပ္ပံလုပ်ငန်းတာဝန်တွေ ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီလို့ မကြေငြာသေးခင် နောက်ဆုံးစစ် ဆေးရမယ့် NIRISS mode ကတော့ Single Object Slitless Spectroscopy (SOSS) ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ SOSS mode ရဲ့ ပင်မစွမ်းရည်ကတော့ အထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ သုံးမြှောင့်ဖန်တုံးဖြစ်ပြီး အာကာသအရင်းအမြစ်တွေကလာတဲ့ အလင်းကို ကွဲပြားတဲ့ရောင်စဉ်သုံးမျိုး ခွဲထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ကာ အနီအောက်ရောင်ခြည်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်လောက်ကို လေ့လာစူးစမ်းမှုတစ်ခုတည်းမှာ စုဆောင်းသိမ်းဆည်း ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ...

            မိုက်ခရိုဥက္ကာခဲတွေရိုက်ခတ်မှုဟာ အာကာသထဲမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ အာကာသယာဉ်တိုင်း မလွဲမသေကြုံရတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မေလ ၂၃ ရက်နဲ့ ၂၅ ရက်ကြားမှာ နာဆာရဲ့ ဂျိမ်းစ် ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်ဟာလဲ သူ့ရဲ့ပင်မမှန်အစိတ် အပိုင်းထဲက တစ်ခုကို ရိုက်ခတ်မှုဒဏ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ကနဦးစိစစ်တွက်ချက်မှုပြီးနောက်မှာတော့ အဖွဲ့က ဒေတာထဲမှာ မသိမသာသက်ရောက်မှုလေးကလွဲရင် တခြားသော မစ်ရှင်တွေမှာ လုပ်ဆောင်နိုင်တာထက် သာလွန်စွာလုပ်ဆောင်နိုင်သေးတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။           အသေးစိတ် သရုပ်ခွဲစိစစ်မှုတွေနဲ့ တိုင်းတာမှုတွေကိုတော့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်ရဲ့ သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးမှာ ဒီလိုမျိုး ရိုက်ခတ်မှုတွေကို တောက်လျှောက်ကြုံနေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးကို မြေပြင်ပေါ်မှာ စမ်းသပ်တည်ဆောက်စဉ်ထဲက ကြိုတင်စဉ်းစားထားခဲ့ပါတယ်။ အောင်မြင်စွာလွှတ်တင်မှု၊ နေရာချမှုနဲ့ တယ်လီစကုပ်ကြီးချိန်ညှိမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးတဲ့အချိန်မှာ ဝပ်ဘ်ရဲ့လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းဟာ မျှော်လင့်ထားတာထက် ပိုကောင်းနေပြီး လုပ်ဆောင်ရမယ့်...

  Simulated spectroscopy results from the plumes of Europa. This is an example of the data the Webb telescope could return that could identify the composition of subsurface ocean of this moon.            နာဆာရဲ့ ဝပ်ဘ်တယ်လီစကုပ်ဟာ သိပ္ပံတိုင်းတာရေးကိရိယာတွေကို commissioning လုပ်တဲ့ နောက်ဆုံးအဆင့်ကို ဖြတ်သန်းနေပြီဖြစ်တာကြောင့် တယ်လီစကုပ်ကြီးရဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာဆောင်ရွက်မှုတွေအတွက်လဲ ကျွန်မတို့ စတင်လုပ် ဆောင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အာကာသအတွင်း တယ်လီစကုပ်ကြီး ဖြတ်သန်းစဉ်ကာလမှာ ဝေးကွာတဲ့အရပ်က ကြယ်တွေနဲ့ ဂလက်စီတွေကို တောက်လျှောက်ရှာဖွေသွားမှာ ဖြစ်ပြီး ပုံရိပ်တွေနဲ့ ရောင်စဉ်တွေကိုရနိုင်ဖို့ ဒီအရာတွေကို အတိအကျအပြတ်သားဆုံး ထောက်လှမ်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။               ပုံရိပ်တွေနဲ့ ရောင်စဉ်တွေရနိုင်ဖို့ဆိုရင် ဝပ်ဘ်ဟာ ဒီအရာတွေကို lock လုပ်ဖို့ လိုပြီး လိုအပ်တဲ့ တိကျပြတ်သားမှုနဲ့ ထောက်လှမ်းနိုင်မှုကိုလဲ လိုပါတယ်။ ဝပ်ဘ်အသင်းအနေနဲ့ ရွေ့လျားနေတဲ့ ဝတ္ထုတစ်ခုကို ထောက်လှမ်းခြင်း ပထမဆုံးစမ်းသပ်မှုကို အော...